اصول درباره تحقیق و جمع آوری سند موثر شکنجه و سایر مجازات یا رفتار بیرحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز

۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۰
اصول درباره تحقیق و جمع آوری سند موثر و سایر مجازات یا رفتار بیرحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز
 
 
توصیه شده درقطعنامه ۵۵/ ٨٩ مورخ ۴ دسامبر ٢٠٠٠ مجمع عمومی* 

١ هدف های تحقیق و جمع آوری سند موثر درباره شکنجه و سایر مجازات یا رفتار بی رحمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز (که پس از این “شکنجه یا سایر بد رفتاریها” نامیده می شود) شامل موارد زیر است:

(الف) روشن کردن حقایق و ثابت کردن و اذعان به مسئولیت فرد و کشور برای قربانیان و خانواده های آنان؛
(ب) شناسایی و تعیین تدابیر لازم برای پیشگیری از تکرار؛
(ج) تسهیل پیگرد و یا، در صورت اقتضا، مجازات انضباطی کسانی که تحقیقات، مسئولیت آنان را نشان دهد و اثبات ضروریات دریافت خسارت و غرامت کامل از دولت، از جمله خسارت عادلانه و کافی و تامین وسایل برای بازپروری و مراقبت بهداشتی.

٢ دولت ها باید اطمینان حاصل کنند درباره شکایت و گزارشهای شکنجه یا بد رفتاری بی درنگ و به نحوی موثر تحقیق شود. حتی بدون وجود شکایت کتبی، اگر نشانه های دیگری وجود دارد که ممکن است شکنجه یا بد رفتاری انجام شده است، باید درباره آن تحقیقات به عمل آید. تحقیق کنندگان، که باید مستقل از افراد مظنون به انجام شکنجه و سازمانی که در آن خدمت میکنند، باشند، باید اشخاصی با صلاحیت و بی طرف باشند. آنان باید به کارشناسان پزشکی یا کارشناسان دیگر دسترسی داشته، یا اختیار انجام
تحقیقات از طرف چنین کارشناسانی را به دست آورده باشند. شیوه های مورد استفاده برای انجام چنین تحقیقاتی باید از عالی ترین ضوابط حرف های برخوردار باشد و یافته های آنان باید برای اطلاع عموم منتشر شود.

٣ (الف) نهاد تحقیق کننده باید قدرت و الزام داشته باشد تمام اطلاعات لازم برای تحقیق و تفحص را به دست آور د.(١) اشخاصی که تحقیقات را انجام می دهند باید تمام منابع بودجه ای و فنی لازم برای انجام تحقیقات موثر را در اختیار داشته باشند. آنان همچنین باید اقتدار داشته باشند همه کسانی را که در مقامی رسمی فعالیت دارند که گفته میشود در شکنجه یا بدرفتاری شرکت دارند، وادار به حضور و دادن شهادت کنند. چنین اقتداری را باید در مورد هر شاهد دیگری نیز داشته باشند. به این منظور مقام تحقیق کننده باید حق داشته باشد برای حضور شاهدان از جمله هر مقامی که گفته می شود درگیر بوده، احضاریه صادر و ارائه مدرک را تقاضا کند.
(ب) قربانیان ادعایی شکنجه یا بد رفتاری، شهود، افرادی که تحقیق می کنند و خانواده های آنان باید مصون از ، تهدیدهای یا هر شکل دیگر ارعاب باشند که ممکن است به دنبال انجام تحقیقات مطرح شوند. کسانی که به طور بالقوه در شکنجه یا بدرفتاری دخالت دارند باید از هر شغلی که آنان را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در موقعیت کنترل یا اعمال قدرت بر شاکیان، شهود و خانواده های آنان، و کسانی که مشغول تحقیق در زمینه شکنجه هستند، قرار می دهد، کنار گذاشته شوند.

۴ به قربانیان ادعایی شکنجه یا بد رفتاری و نمایندگان حقوقی آنان باید تشکیل هر جلسه و دادرسی را اطلاع دهند و به این جلسات و همه اطلاعات مربوط به تحقیقات دسترسی داشته و باید حق داشته باشند مدارک دیگر ارائه دهند.

۵ (الف) در پرونده هایی که در آنها انجام شیوه های تحقیقاتی تثبیت شده، به دلیل تخصص نا کافی یا احتمال عدم وجود بی طرفی، یا به علت وجود ظاهری الگوی سواستفاده یا سایر دلایل اساسی، مفید و موثر نیستند، دولت ها باید اطمینان حاصل کنند تحقیقات از طریق یک کمیسیون تحقیق مستقل یا روندی مشابه انجام شود. اعضای چنین کمیسیونی باید براساس شهرت خود به عنوان افرادی بی طرف، با صلاحیت و مستقل انتخاب شوند. آنان به ویژه باید از تمامی افراد مظنون به ارتکاب شکنجه و موسسات و سازمان هایی که این افراد ممکن است در خدمت آنها باشند، مستقل باشند. این کمیسیون باید اختیار کسب کلیه اطلاعات لازم برای انجام تحقیقات را داشته باشد و تحقیقات را چنان که در این اصول پیش بینی شده انجام دهد. (٢)
(ب) در گزارشی مکتوب، که در محدوده زمانی معقول تهیه می شود، باید محدوده تحقیق، روش ها و شیوه های مورد استفاده برای ارزیابی مدارک و همچنین نتیجه گیری ها و توصیه ها بر مبنای حقایق کشف شده و قانون حاکم درج شود. این گزارش به محض تکمیل باید انتشار یابد. در این گزارش رویدادهای ویژه ای که وقوع آنها معلوم شده و مدارکی که چنین یافته هایی براساس آنها استوار است
نیز باید به طور کامل توصیف شود و فهرست اسامی شهودی که شهادت دادند، به استثنای کسانی که هویت آنان به خاطر محافظت از خود آنان پنهان نگهداشته شده، در آن باشد. دولت مربوطه باید، در محدوده یک دوره زمانی معقول، به گزارش تحقیق پاسخ دهد و، در صورت مناسب بودن، در پاسخ به اقدام هایی که باید انجام شود، اشاره کند.

۶ (الف) کارشناسان پزشکی که در تحقیق درباره شکنجه یا بدرفتاری شرکت دارند در کلیه مواقع باید مطابق عالیترین معیارهای اخلاقی رفتار کنند و، به ویژه، پیش از انجام هر معاینه باید رضایت آگاهانه به دست آورند. معاینه باید با ضوابط تثبیت شده حرفه پزشکی مطابقت داشته باشد. معاینات به ویژه باید به طور خصوصی تحت کنترل کارشناس پزشکی بدون حضور عناصر امنیتی و سایر ماموران دولتی انجام شود.
(ب) کارشناس پزشکی باید بلافاصله گزارش دقیق مکتوب تهیه کند که باید حداقل به موارد زیر در آن اشاره شود.
(اول) شرایط و اوضاع و احوال مصاحبه: نام شخص مورد نظر و نام و وابستگی افراد حاضر در معاینه؛ زمان و تاریخ دقیق، محل، نوع و نشانی موسسه ای (از جمله هر جا مناسب باشد، شماره اتاق) که معاینه در آن در حال انجام است (مثلا مرکز بازداشت، درمانگاه یا خانه)؛ اوضاع و احوال شخص مورد نظر در زمان معاینه (مثلا ماهیت هرگونه محدودیتی هنگام رسیدن یا در طول معاینه، حضور
نیروهای امنیتی در طول معاینه، طرز رفتار همراهان زندانی یا سخنان تهدیدآمیز به معاینه کننده)؛ و هر عامل مربوطه دیگری؛
(دوم) تاریخ و سابقه: سابقه مشروح از شرح حال شخص مورد نظر به گونه ای که در طول مصاحبه داده شده، از جمله روش های ادعایی شکنجه یا بدرفتاری، زمان هایی که گفته می شود شکنجه یا بدرفتاری انجام شده و کلیه شکایت ها از نشانه های جسمی و روانی،
(سوم) معاینه جسمی و روانی: سابقه کلیه یافته های جسمی و روانی درباره معاینه بالینی، از جمله آزمایش های تشخیصی مناسب و، در صورت امکان، عکسهای رنگی از کلیه جراحت ها؛
(چهارم) اعلام نظر: تفسیر و تعبیر درباره رابطه احتمالی یافته های جسمی و روانی با شکنجه یا بد رفتاری احتمالی . توصیه ای برای هرگونه مداوای دارویی و روانی ضروری و یا معاینات بیشتر باید ارائه شود؛
(پنجم) معرفی: گزارش باید کسانی که معاینه را انجام داده اند به وضوح معرفی کرده و امضا شده باشد.
(ج) گزارش باید محرمانه بوده و به اطلاع شخص مورد نظر یا نماینده معرفی شده او رسانده شود.
نظرات شخص مورد نظر و نماینده او درباره روند معاینه باید خواسته و در گزارش ثبت شود. گزارش باید به صورت مکتوب، و هر جا مناسب باشد، به مقام یا نهاد مسئول برای تحقیق درباره ادعای شکنجه یا بدرفتاری ارائه شود. این مسئولیت دولت است اطمینان حاصل کند گزارش به صورت امن به این
اشخاص تحویل شود. گزارش نباید در اختیار هیچ شخص دیگری گذاشته شود، مگر با رضایت شخص مورد نظر یا با اجازه دادگاهی که اختیار انجام چنین کاری را داشته باشد.

*
مجمع عمومی در قطعنامه٨٩/ ۵۵ ، پارگراف ٣، توجه دولت ها را به اصول مربوط به تحقیق و جمع آوری اسناد شکنجه و سایر مجازات یا رفتار بی رحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز که به قطعنامه ضمیمه شده جلب و آنها را به شدت ترغیب کرد درباره این اصول به عنوان ابزاری مفید در تلاش ها برای مبارزه با شکنجه بیندیشند.
(١) تحت شرایط خاص، اصول اخلاق حرفه ای ممکن است اقتضا کند اطلاعات، محرمانه نگهداری شوند. این اقتضائات باید محترم شمرده شوند. 
(٢) به پانویس (١) بالا نگاه کنید.

برگرفته از تارنمای مرکز اطلاعات سازمان ملل – تهران

 
این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *